Việc sở hữu hệ thống cáp quang biển mạnh mẽ và tự chủ được Viettel đánh giá là yếu tố then chốt để bảo vệ an ninh dữ liệu quốc gia. Các tuyến cáp biển sẽ giúp giảm phụ thuộc vào hạ tầng do nước ngoài kiểm soát, tăng khả năng ứng phó với các rủi ro như gián đoạn kết nối hoặc tấn công mạng. Theo Viettel, tự chủ trong triển khai, vận hành và bảo trì cáp biển sẽ giúp kiểm soát tốt hơn dữ liệu quốc gia, đảm bảo an toàn cho các lĩnh vực nhạy cảm như quốc phòng, tài chính và thông tin công dân.

Viettel tiên phong làm chủ hạ tầng cáp quang biển, đưa Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu trở thành trung tâm dữ liệu khu vực. Theo nghị quyết của Chính phủ, Viettel cam kết triển khai và vận hành 5 tuyến cáp quang biển quốc tế mới trong giai đoạn 2025 – 2030.

Bên cạnh tuyến cáp ADC đã đưa vào vận hành từ đầu năm nay, dự án tuyến cáp VTS kết nối trực tiếp từ Việt Nam đi Singapore cũng được ấn định với Biên bản ghi nhớ hợp tác do Viettel Solutions ký kết với Tập đoàn Singtel hồi tháng 4/2024. “Tuyến cáp này dự kiến hoàn thành vào năm 2028, là tuyến cáp đầu tiên do Việt Nam hoàn toàn làm chủ, với dung lượng lớn nhất và độ trễ thấp nhất, kết nối Việt Nam tới Singapore – cửa ngõ dữ liệu châu Á”, đại diện Viettel cho biết.

Với tuyến cáp tự chủ này, Viettel sẽ toàn quyền trong việc lựa chọn công nghệ, tuyến đi, điểm cập bờ (hub) và cấu hình kết nối – đảm bảo hạ tầng tối ưu cho nhu cầu phát triển của Việt Nam trong dài hạn. Tuyến cáp này cũng xác lập năng lực quốc gia trong lĩnh vực hạ tầng số chiến lược, khi lần đầu một doanh nghiệp Việt đứng ra chủ trì triển khai tuyến cáp quang biển quốc tế, nâng vị thế Việt Nam trên bản đồ viễn thông toàn cầu.

Viettel Solutions cũng đang triển khai một tuyến cáp biển ALC (Asia Link Cable), kết nối đến hai Hub viễn thông chính của khu vực châu Á (Hồng Kông, Singapore) với tổng dung lượng đi quốc tế là 36 Tbps. Đại diện doanh nghiệp cho biết, Viettet đang là nhà đầu tư lớn nhất tại Đà Nẵng của tuyến này, chiến lược đầu tư cáp biển nhằm xây dựng mạng lưới kết nối đa tầng, an toàn, bền vững, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế số.

Tuy nhiên, việc triển khai các tuyến cáp biển cũng đối mặt nhiều thách thức, từ sự khác biệt pháp lý giữa các quốc gia, đến nguồn lực thi công hạn chế và chi phí cao. “Viettel đã chứng minh khả năng ứng phó qua việc phối hợp chặt chẽ các cơ quan quản lý để tháo gỡ rào cản pháp lý, đồng thời tối ưu lựa chọn đối tác, giám sát tiến độ thi công”, đại diện doanh nghiệp cho biết. “Văn hóa ‘làm việc khó’ của Viettel giúp doanh nghiệp vượt qua các rào cản phức tạp, đảm bảo tiến độ và chất lượng các dự án”.

Viettel cũng đầu tư mạnh vào đào tạo nhân lực, nghiên cứu công nghệ nhằm tăng năng lực tự chủ trong thiết kế, triển khai và bảo trì cáp biển. Điều này giúp giảm phụ thuộc các nhà thầu nước ngoài, tạo cơ hội để đội ngũ kỹ sư Việt Nam phát triển chuyên môn, sẵn sàng cho các dự án quy mô lớn hơn trong tương lai.

Kinh tế số của Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ, với dự kiến đóng góp 30% GDP vào năm 2030. Hạ tầng cáp quang biển là một trong những yếu tố quan trọng để đảm bảo tốc độ truyền tải dữ liệu và khả năng xử lý khối lượng thông tin lớn.

Với hệ thống cáp quang biển hiện đại, Việt Nam được đánh giá có tiềm năng trở thành một “digital hub” khu vực, cạnh tranh với các trung tâm dữ liệu lớn như Singapore và Hồng Kông (Trung Quốc). Hệ thống cáp biển đa tầng, kết nối đa hướng sẽ tạo điều kiện cho Việt Nam phát triển các trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Điều này thúc đẩy các ngành công nghiệp công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây (cloud), Internet vạn vật (IoT), blockchain…

Qua đó, Việt Nam hứa hẹn trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới dữ liệu toàn cầu, thu hút đầu tư từ các tập đoàn công nghệ lớn như Google, Amazon và Microsoft. Những đơn vị này đang tìm kiếm các điểm trung chuyển dữ liệu tại Đông Nam Á, có thể tạo ra hàng triệu việc làm trong các ngành công nghiệp số.

Quang Anh

Theo Dimitra Atri, chuyên gia ở Nhóm nghiên cứu Sao Hỏa tại Trung tâm Vật lý Thiên văn và Khoa học không gian thuộc Đại học New York Abu Dhabi, bức xạ vũ trụ là các hạt năng lượng cao di chuyển qua vũ trụ với tốc độ gần bằng vận tốc ánh sáng. Chúng bắt nguồn từ những sự kiện như vụ nổ siêu tân tinh và lóa Mặt Trời, di chuyển qua không gian, liên tục bắn phá Trái Đất từ mọi hướng và xâm nhập vào khí quyển.

Ở liều cao, tia vũ trụ có thể phá vỡ phân tử ADN, gây tổn thương mô sinh học. Tiếp xúc thời gian dài với bức xạ vũ trụ có thể làm tăng nguy cơ ung thư, đục thủy tinh thể và nhiều vấn đề sinh sản. Nó cũng có thể cản trở neurogenesis, quá trình tạo ra tế bào mới trong não. Tuy nhiên, mức độ cơ thể tiếp xúc với loại bức xạ này và ảnh hưởng của nó đến sức khỏe con người rất khác nhau tùy theo độ cao và biện pháp bảo vệ.

Trên Trái Đất

Trái Đất có hệ thống phòng thủ tự nhiên chống lại bức xạ vũ trụ giúp bảo vệ sự sống trên hành tinh thông qua khí quyển và từ trường. Khí quyển hấp thụ phần lớn năng lượng từ bức xạ vũ trụ, chỉ để một phần nhỏ tiếp cận bề mặt Trái Đất. Từ trường tạo ra bởi các dòng điện trong lõi Trái Đất bảo vệ hành tinh khỏi phần lớn bức xạ không gian có hại.

Trung bình, người dân trên bề mặt Trái Đất tiếp xúc với khoảng 3 millisievert bức xạ mỗi năm (sievert là đơn vị đo liều bức xạ ảnh hưởng đến cơ thể người). Tuy nhiên, càng di chuyển lên cao, độ dày của khí quyển giảm đi và mức độ tiếp xúc với bức xạ càng nhiều hơn, theo Atri.

Càng lên cao, con người càng nhận được ít sự bảo vệ từ khí quyển trước hạt vũ trụ. Người dân sống ở vùng cao như Denver tiếp xúc với lượng bức xạ vũ trụ cao hơn một chút so với người dân ở vùng ngang mực nước biển như Miami. Khi máy bay lên cao, con người cũng tiếp xúc gần hơn với hạt năng lượng cao từ không gian.

Dù hành khách máy bay tiếp xúc với lượng bức xạ vũ trụ cao hơn, mức độ họ trải qua trong chuyến bay không đáng kể. Ví dụ, chuyến bay khứ hồi từ đầu này sang đầu kia nước Mỹ tương đương liều bức xạ trong một lần chụp X-quang ngực. Tuy nhiên, phi công, tiếp viên hàng không và người thường xuyên bay tiếp xúc với lượng bức xạ vũ trụ gia tăng do họ thường xuyên ở trên bầu trời.

Một nghiên cứu của Đại học Harvard kết luận, tiếp xúc với bức xạ góp phần vào các vấn đề sức khỏe của đoàn bay và nguy cơ ung thư. Nghiên cứu khác cho thấy phi hành đoàn thường tiếp xúc nhiều bức xạ hơn so với công nhân tại cơ sở hạt nhân nhưng không đủ gây ra nhiều tổn thương do họ vẫn ở trong từ trường Trái Đất và có khí quyển bao phủ.

Trong không gian

Sau khi bay khỏi khí quyển bảo vệ của Trái Đất, nhà du hành vũ trụ đối mặt mức độ tiếp xúc bức xạ tăng đáng kể. Cơ thể người trong không gian thường xuyên bị hạt năng lượng cao tấn công. Phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), quay quanh Trái Đất ở độ cao 400 km, tiếp xúc với mức bức xạ cao hơn nhiều so với người trên bề mặt Trái Đất. Chỉ sau một tuần trên ISS, họ trải qua lượng bức xạ vũ trụ tương đương một người trung bình nhận được ở mực nước biển trên Trái Đất trong một năm.

Phi hành gia bay đến những nơi xa xôi hơn trong vũ trụ như nhiệm vụ đến Mặt Trăng, Sao Hỏa… sẽ tiếp xúc với nhiều tia vũ trụ hơn trong quá trình di chuyển và khi đến đích. Một thiết bị trên robot tự hành Curiosity trong hành trình 253 ngày đến Sao Hỏa hé lộ liều bức xạ mà phi hành gia nhận được trong chuyến bay đến và trở về vào khoảng 0,66 sievert, gấp 660 lần chụp X-quang ngực.

Do bầu khí quyển sao Hỏa mỏng hơn 100 lần so với Trái Đất, lượng bức xạ có thể xâm nhập qua càng nhiều hơn. Sử dụng phép đo của Curiosity, các nhà nghiên cứu ước tính nhiệm vụ 500 ngày trên bề mặt hành tinh đỏ sẽ đưa tổng lượng bức xạ tiếp xúc lên một sievert, gấp khoảng 10 lần liều bức xạ phi hành gia gặp phải trong nhiệm vụ 6 tháng trên ISS.

Giới nghiên cứu đề xuất một số thiết kế tàu vũ trụ với tấm chắn làm từ nước, vật liệu giàu hydro, hoặc vật liệu có thể cung cấp chuyến đi an toàn hơn trong vũ trụ bằng cách hấp thụ bức xạ. Các chuyên gia y tế cũng đang tìm hiểu những biện pháp có thể giảm bớt tác động của bức xạ lên cơ thể người.

An Khang (Theo National Geographic, Science Direct, AGU)

Mô hình AI do giáo sư Aiichiro Nakano và Ken-Ichi Nomura, Trường Kỹ thuật USC Viterbi, có khả năng bắt chước hành vi của 4 tỷ nguyên tử cùng lúc. Công cụ mang tên Allegro-FM có thể giúp tạo ra thế hệ bê tông thông minh mới bền chắc, tồn tại lâu dài và hấp thụ carbon dioxide thay vì thải khí.

Allegro-FM cho phép nhà khoa học thử nghiệm ảo các thành phần phân tử khác nhau, đẩy nhanh phát hiện công thức tự gia cố và thu giữ carbon mà không cần trải qua quá trình mày mò tốn kém trong phòng thí nghiệm. Nakano giải thích các mô phỏng của mô hình cho thấy có thể thu giữ CO₂ thải ra trong quá trình sản xuất xi măng vào chính bê tông, biến nó thành bê tông trung hòa carbon.

Nhóm nghiên cứu đã mô hình bằng siêu máy tính Aurora tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Argonne, ở quy mô lớn gấp gần 1.000 lần so với mô hình thông thường. Kết quả nghiên cứu công bố hôm 20/7 trên tạp chí Physical Chemistry Letters.

“Bê tông là một vật liệu rất phức tạp, gồm nhiều nguyên tố, giai đoạn và giao diện khác nhau”, Nomura nói. “Vì vậy, trước đây, chúng tôi không có cách nào để mô phỏng hiện tượng liên quan đến vật liệu bê tông. Nhưng bây giờ, chúng tôi có thể sử dụng Allegro-FM để mô phỏng thuộc tính cơ học và cấu trúc”.

Bước nhảy vọt lớn ở sức mạnh tính toán giúp nhóm nghiên cứu hiểu rõ cách nguyên tử tương tác ảnh hưởng như thế nào đến hiệu suất của bê tông, bao gồm khả năng chống cháy và phân rã cấu trúc lâu dài. Trong khi bê tông hiện đại thường xuống cấp sau khoảng 100 năm, các nhà nghiên cứu cho biết tích hợp CO₂ có thể tạo ra lớp carbonate làm tăng cường giúp vật liệu bền chắc hơn, thậm chí có thể sánh ngang với độ bền của bê tông La Mã cổ đại đã tồn tại hàng thiên niên kỷ.

Điều khiến Allegro-FM đặc biệt hữu dụng là khả năng dự đoán cách các nguyên tử tương tác mà không cần dựa vào phương trình cụ thể của từng nguyên tố. Allegro-FM có thể mô phỏng những hành vi đó với độ chính xác và hiệu quả đáng kinh ngạc.

Hệ thống này rất linh hoạt, có thể lập mô hình 89 nguyên tố hóa học, hứa hẹn nhiều ứng dụng ngoài bê tông. Các ứng dụng tiềm năng trải dài từ vật liệu lưu trữ carbon và sản xuất pin đến phát triển thuốc mới và thiết bị y sinh. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu hiện nay tập trung vào việc cách mạng vật liệu xây dựng. Họ sẽ tiếp tục nghiên cứu loại bê tông mới, tạo ra các dạng hình học và bề mặt phức tạp hơn.

An Khang (Theo Interesting Engineering/Science Daily)

Ngày 22-25/7, Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam và Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE, phường Quy Nhơn Nam) tổ chức Hội nghị Quốc tế “Vật lý Neutrino”. Tại sự kiện, các nhà vật lý lý thuyết và thực nghiệm chia sẻ kết quả nghiên cứu mới nhất, đồng thời thảo luận những định hướng chiến lược cho tương lai của vật lý neutrino – một trong những lĩnh vực tiên phong của vật lý hiện đại.

Cuộc gặp với sự tham dự của gần 60 nhà khoa học và nghiên cứu sinh trẻ hàng đầu thế giới đến từ Mỹ, Anh, Pháp, Nhật Bản, Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc… Sự kiện đặc biệt vinh danh sự hiện diện của những tên tuổi lớn trong lĩnh vực vật lý neutrino như GS Takashi Kobayashi (Giám đốc J-PARC, Nhật Bản), GS Masayuki Nakahata (ĐH Tokyo), GS Tsuyoshi Nakaya (ĐH Kyoto)… cùng nhiều nhà khoa học lý thuyết và thực nghiệm đang dẫn dắt các dự án neutrino toàn cầu.

Neutrino, một trong những hạt cơ bản kỳ lạ và khó nắm bắt nhất, là trung tâm của các thảo luận học thuật tại hội nghị. Các chủ đề nghiên cứu bao gồm: dao động neutrino, đo khối lượng tuyệt đối của neutrino… Đây đều là những câu hỏi mở của vật lý hiện đại, có thể làm thay đổi cách hiểu của nhân loại về cấu trúc vật chất và sự hình thành vũ trụ.

Bên cạnh đó, giới khoa học cũng thảo luận về các ứng dụng của neutrino từ giám sát lò phản ứng hạt nhân, chụp cắt lớp Trái Đất, nghiên cứu geoneutrino trong địa vật lý, đến phát hiện neutrino từ siêu tân tinh, quan sát các hiện tượng thiên văn thoáng qua. Các công nghệ mới như máy dò dùng ánh sáng Cherenkov, chất nhấp nháy lỏng và cảm biến lượng tử đang mở ra những triển vọng đột phá.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Hữu Hà, Phó giám đốc Sở Khoa học Công nghệ tỉnh Gia Lai, từ năm 2013 đến nay ICISE đã đón hơn 16.500 nhà khoa học từ hơn 60 quốc gia, trong đó có 18 chủ nhân giải Nobel.

“Việc tổ chức thành công các hội nghị chuyên sâu như vật lý neutrino cho thấy Việt Nam không còn là người đứng ngoài, mà đang tích cực tham gia vào cuộc chơi đỉnh cao của khoa học toàn cầu”, ông Hà nhấn mạnh.

Từ năm 2017, nhóm nghiên cứu thực nghiệm đầu tiên về vật lý neutrino của Việt Nam đã được thành lập tại Viện IFIRSE (thuộc ICISE). Với sự đồng hành của nhiều giáo sư quốc tế, phòng thí nghiệm này đang ngày càng phát triển, từng bước xây dựng năng lực nghiên cứu trong một lĩnh vực mà Việt Nam vốn rất thiếu nhân lực.

Song song với hội nghị, “Trường học Việt Nam về neutrinos lần thứ 9” (VSON9) diễn ra từ ngày 16-25/7 là nơi đào tạo và truyền cảm hứng cho sinh viên, nghiên cứu sinh Việt Nam bước vào những lĩnh vực nghiên cứu sâu. Không dừng lại ở neutrino, lãnh đạo tỉnh Gia Lai cho biết đang xây dựng đề án thành lập Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng khoa học vũ trụ trong thời gian tới.

Trần Hóa

Trong thông báo ngày 25/7, Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06) – Bộ Công an cho biết đã phối hợp với công an địa phương, hãng hàng không, sân bay lớn trên cả nước để hướng dẫn người dân sử dụng ứng dụng định danh điện tử VNeID thực hiện toàn trình thủ tục lên tàu bay không cần giấy tờ.

Việc thử nghiệm diễn ra từ ngày 17/4 tại 7 sân bay, gồm Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, T3 – Tân Sơn Nhất, và các sân bay tại Đà Nẵng, Phú Quốc, Cam Ranh, Phú Bài, Cát Bi, với hai hãng Vietnam Airlines và Vietjet Air.

Vietnam Airlines ghi nhận 14.763 lượt hành khách sử dụng giải pháp trên 6.555 chuyến bay, Vietjet Air có 10.317 lượt hành khách trên 3.376 chuyến, tức trung bình mỗi chuyến có 2-3 hành khách sử dụng.

“Dịch vụ hàng không” là một trong những tính năng mới được đưa vào VNeID, giúp định danh và xác thực người dùng, sau đó liên kết với các ứng dụng của hãng hàng không để mua vé, check-in trực tuyến. Điều kiện là cần tài khoản định danh điện tử từ mức độ hai.

Sau khi thực hiện thao tác trên ứng dụng, người dùng có thể qua cửa kiểm soát an ninh và cửa lên máy bay theo hình thức không chạm, chỉ cần quét khuôn mặt. Theo C06, hệ thống sẽ đối chiếu sinh trắc học tự động khuôn mặt khách hàng kết hợp với dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia, giúp hành khách thực hiện xuyên suốt hành trình mà không cần xuất trình giấy tờ tùy thân.

“Đây là kết quả ban đầu trong quá trình chuyển đổi số thủ tục hành chính hàng không, góp phần nâng cao trải nghiệm hành khách, giảm áp lực cho nhân sự tại các cảng hàng không, đồng thời đảm bảo an ninh, an toàn thông tin cá nhân cũng như đảm bảo an ninh hàng không”, Cục đánh giá.

Trước đó, tại lễ công bố triển khai thí điểm ngày 19/4, Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo Bộ Công an tăng cường triển khai giải pháp này, sớm nhân rộng tại các sân bay khác và cả bến tàu, bến xe, bến tàu thủy… trên cả nước.

C06 dự tính đến cuối 2025, tỷ lệ người dân sử dụng công nghệ trong việc thực hiện thủ tục lên máy bay đạt tối thiểu 70% số hành khách bay nội địa qua cửa tự động, bao gồm cả cửa kiểm soát an ninh và cửa lên tàu bay.

Bộ Công an cho biết đã triển khai 43 tiện ích trên VNeID. Trong đó, C06 đã đưa 6 nhóm giấy tờ lên VNeID, gồm: hơn 18,7 triệu giấy phép lái xe điện tử, 7 triệu đăng ký xe, 25 triệu thẻ bảo hiểm y tế và sổ sức khỏe điện tử, hơn một triệu giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, gần 582.000 phiếu lý lịch tư pháp. C06 đánh giá những tiện ích này giúp 2,5 triệu người dân được nhận chế độ an sinh xã hội qua tài khoản với số tiền hơn 24.000 tỷ đồng, 78% người được hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội với số tiền hơn 41.000 tỷ đồng qua tài khoản. Từ đó tiết kiệm khoảng 51 tỷ đồng chi phí đi lại cho người dân.

Lưu Quý

Số lượng người dùng toàn cầu báo cáo về sự cố Starlink trên Downdetector.

Michael Nicolls, Phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật của Starlink, xác nhận vấn đề trên X. “Vấn đề ngừng hoạt động xảy ra do lỗi của các dịch vụ phần mềm nội bộ quan trọng, phụ trách vận hành mạng lõi. Chúng tôi xin lỗi về sự gián đoạn và cam kết tìm ra nguyên nhân gốc rễ”, ông viết.

Elon Musk sau đó cũng lên tiếng: “Xin lỗi vì sự cố ngừng hoạt động. SpaceX sẽ tìm nguyên nhân gốc rễ để đảm bảo vấn đề không xảy ra thêm lần nào nữa”.

Thiết bị Internet vệ tinh Starlink của SpaceX trong lần thử nghiệm tại Hòa Lạc, Hà Nội, tháng 10/2023. Ảnh: Lưu Quý

Starlink hiện có hơn 6 triệu người dùng ở khoảng 140 quốc gia và vùng lãnh thổ. Theo Kyiv Independent, trục trặc trên khiến quân đội Ukraine không thể kết nối với tiền tuyến, và được mô tả là “thời gian tê liệt kết nối dài nhất kể từ khi xung đột nổ ra”. Quân đội Ukraine hiện chủ yếu phụ thuộc kết nối Internet thông qua dịch vụ Starlink.

Doug Madory, chuyên gia của công ty phân tích Internet Kentik, nhận định Starlink vốn hoạt động với độ ổn định cao, do đó đây “là điều bất thường”.

Gregory Falco, Giám đốc phòng thí nghiệm không gian và an ninh mạng tại Đại học Cornell, so sánh sự cố với lỗi màn hình xanh của CrowdStrike năm ngoái. “Tôi cho rằng Starlink đã triển khai một bản cập nhật tồi, không khác so với vụ CrowdStrike, hoặc có thể họ đã hứng chịu một cuộc tấn công mạng”, Falco nói với Reuters.

Starlink không bình luận về các ý kiến trên.