Chào mừng bạn đến với Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật

Tối ưu hóa động trong phân tích kinh tế

Cập nhật cuối vào ngày 30/08/2014

Giá bìa Giá bán Khổ sách Năm xuất bản Mã sách Tác giả
47.000₫ 47.000₫ 16x24cm 2004 204128 PGS.TS Nguyễn Khắc Minh

Số lượng:

THÊM VÀO GIỎ Thêm sản phẩm vào giỏ hàng
Gọi mua hàng 02438220686
Giao hàng toàn quốc
Mua ngay Mua online giao hàng tận nơi
Thanh toán bằng hình thức chuyển khoản trước
Phí ship có thể phát sinh theo cân nặng hàng hóa

LỜI GIỚI THIỆU

Trong khi tư tưởng và phương pháp tổì ưu hoá tĩnh đã được giới thiệu một cách có hệ thống và được ứng dụng vào việc phân tích kinh tế ỏ nước ta, thì tư tưởng và phương pháp tối ưu hoá động chưa được chú ý ở mức cần thiết. Trong hệ thống giáo trình của Trường Đại học Kinh tế quốc dân, giáo trình Quy hoạch động mới chỉ giới thiệu một trong những lối ngõ tối ưu hoá nhiều giai đoạn, đó là nguyên lý Bellman, và các phương pháp dựa trên nguyên lý này.

Ở các nước phát triển, thời gian gần đây, trong phân tích kinh tế và nghiên cứu kinh tế các phương pháp của tối ưu hoá động đâ được sử dụng rất rộng rãi. Nhiều bài báo kinh tế trên văn đàn đã sử dụng các mô hình động để nghiên cứu các vấn đề như lạm phát, thất nghiệp, hiệu quả của các chính sách kinh tế, vấn đề môi trường, lựa chọn phương án đầu tư... Các mô hình đó được giải nhờ các phương pháp của tốì ưu hoá động như: phép tính biến phân, quy hoạch động hoặc lý thuyết điều khiển tối ưu.

Cuốn sách “Tốì ưu hoá động trong phân tích kinh tế” do Tiến sĩ Nguyễn Khắc Minh biên soạn nhằm giới thiệu những thành tựu hiện đại về phương pháp phân tích và xây dựng chương trình phát triển kinh tế nhiều giai đoạn. Vấn đề xây dựng chương trình như thế một cách tốt nhất được đặt ra dưới dạng bài toán gọi là tối ưu hoá động. Nền tảng để đi đến phương pháp giải bài toán là sự kết hợp nhiều tư tưởng, trong đó giáo trình được biên soạn nêu bật ba hướng chủ yếu là nguyên lý Bellman trong quy hoạch động, phương trình Euler trong phép tính biến phân cổ điển và nguyên lý cực đại Pontriagin trong lý thuyết điều khiển tối ưu.

Mặc dù nói về phương pháp để giải bài toán đặt ra dưới dạng tổng quát, không phụ thuộc nội dung của quá trình hiện thực, cuốn sách này trong cách trình bày, đã đưa bài toán và phương pháp giải vào khung cành của sự phân tích kinh tế, đó là vấn đề kế hoạch phát triển một công ty, một ngành hoặc cả nước, vấn đề lạm phát, thất nghiệp, vấn đề ô nhiễm môi trường, khai thác tài nguyên, hành vi của độc quyền động.... (đó là những vấn đề hết sức căn bản của kinh tế vi mô và kinh tế vĩ mô) trong một khoảng thòi gian nào đó. Việc trình bày phương pháp toán theo ngôn ngữ kinh tế khiến cho dấu hiệu nhận biết phương án tối ưu có thế trỏ nên gần gũi và sự suy luận có thể trở nên tự nhiên đối với những người làm kinh tế.

Phân tích kinh tế có thể làm theo hai góc độ khác nhau: Tĩnh và động. Theo cách phân tích tĩnh, các sự kiện được hiểu ngầm là có thể xảy ra trong khoảng thời gian nhất định, và bỏ qua thời điểm xảy ra chúng, cũng như không để ý một nguyên nhân phải trải qua thòi gian bao lâu mồi đưa đến kết quả mong muốn. Phân tách tĩnh không có nghĩa là mọi cái được xem là không thay đổi, mà chỉ là bỏ qua yếu tố thời gian. Như vậy, phân tích động trở nên cần thiết đốì với những vấn đề mà yếu tố thòi gian đóng vai trò quan trọng như vấn đề tăng trưỏng và phát triển kinh tế, hoặc trong việc vạch kế hoạch cụ thể để thực hiện một phương án nào đó.

Tác giả đã trình bày việc giải bài toán "Tốì ưu động" một cách có hệ thống, các phương pháp giải được nhìn nhận trên một quan điểm thông nhất. Theo cách phân tích động, mỗi biến số được xét sẽ là hàm của thời gian. Tuỳ theo cách đo thời gian mà ta có bài toán động rời rạc hay liên tục, chẳng hạn khi chọn đơn vị đo thời gian là khoảng ta sẽ có bài toán rời rạc. Trong phân tích kinh tế người ta thưòng dùng cách chia thời gian ra các khoảng và xem xét hai loại biến số: kho và luồng. Biến sốphụ thuộc vào thời điểm gọi là kho; biến số phụ thuộc vào khoảng gọi là luồng. Khi độ dài của khoảng thời gianđược rút ngắn vô hạn thì mọi biến số sẽ trỏ thành biến kho. Vì thế, để nhìn nhận một cách thống nhất, ngay từ đầu, cuốn sách đă môtả bài toán tối ưu hoá động là bài toán nhiều bước (hoặc nhiều giai đoạn) mà số bước có thể hữu hạn hoặc vô hạn.

Tư tưởng chung để giải bài toán được nêu ở chương I của cuốn sách là đưa bài toán nhiều bước về bài toán một bước mà ta có thể giải một cách đơn giản. Bài toán một bước được giải dựa trên dấu hiệu cùa lời giải, tức là những điều kiện cần mà lời giải phải thoả mãn và được gọi là điều kiện tối ưu, ở bài toán trong trưòng hợp rời rạc, dưới dạng Quy hoạch động, điều kiện tối ưu là nguyên lý Bellman. Trưòng hợp bài toán liên tục có dạng bài toán tính biến phân, điều kiện tối ưu là phương trình Euler. Trường hợp bài toán liên tục có dạng bài toán Điều khiển tối ưu, điều kiện tối ưu là Nguyên lý Cực đại Pontriagin. Các điều kiện tối ưu có được giải thích là những dạng khác nhau của điều kiện tối ưu chung,

Các điều kiện cần này có ý nghĩa quan trọng trong thực hành - ở mỗi lúc đang trong một quá trình kinh tế nào đó, ta có thể dễ dàng thử xem các điều kiện cần có được thoá mãn hay không, nếu không thoả mãn ta chắc chắn rằng quá trình chưa tốì ưu.

Về mối liên hệ giữa phương pháp phân tích động và phương pháp phân tích tĩnh, đáng chú ý là sự giải thích ý nghĩa kinh tế của trường hợp bài toán suy biến. Trong trường hợp như thế, cách nhìn động không đem lại kết luận gì mới hơn cách nhìn tĩnh.

Khẳng định về sự tồn tại con đường lớn trong phát triển kinh tế là một thành tựu quan trọng trong lý thuyết kinh tế hiện đại. Qua việc phân tích lời giải bài toán tối ưu hoá động, tác giả chỉ ra sự tổn tại và cách tìm con đường lớn, việc tìm nó rõ ràng có ỷ nghĩa ứng dụng thực hành không nhỏ,

Để viết cuấn sách này, chúng tôi nhận thấy, tác giả đã tham khảo rất nhiều sách báo nước ngoài và tiếp thu những kết quả nghiên cúu mói nhất trong thòi gian gần đây.

Có thể nói rằng đây là cuốn sách về phương pháp toán được viết trên quan điểm kinh tế một cách thành công. Cuốn sách có thể dùng làm tài liệu giảng dạy cũng như dùng làm tài liệu tham khảo cho sinh viên và nghiên câu sinh kinh tế. Để nắm vững và úng dụng các kiến thúc trong giáo trình này, người đọc cần có kiến thức về phưđng trình vi phân tuyến tính.

Cuốn sách này chẳng những bổ ích mà còn là đặc sắc.

PGS.TS. Nguyễn Văn Sinh

Khoa Toán Kinh tế- Đại học KTQD

 

LỜI NÓI ĐẦU

Nghiên cứu, phân tích sự vận động theo thời gian, sự phản ứng với các tình huống trong hành vi cùa các thực thể kinh tế (hãng, hộ gia dinh, Nhà nước, nền kinh tế...) để từ đó tìm hiểu các quy luật chi phối sự vận động, xác định cách thức hành động phù hợp với quy luật nhằm đạt mục tiêu là công việc hết sức quan trọng không những cùa các nhà nghiên cứu kinh tế mà còn của cả những người làm công việc quản lý, điểu hành kinh doanh trong điểu kiện hiện nay.

Mục tiêu của cuốn sách này là nhằm giới thiệu phương pháp phân tích động và ứng dụng của nó trong phân tích kinh tế. Vì vậy nội dung toán học được trình bày trong cuốn sách này không quá phức tạp mà chì là trình bày cơ sở toán học để phân tích dộng các vấn dể kinh tế vi mô cũng như vĩ môở mức độ khác nhau. Nhiểu thí dụ kinh tế được lặp đi lặp lại chỉ nhằm nêu bật các điểm then chốt của ứng dụng các phương pháp trình bày.

Cuốn sách này được biên soạn dựa trên cơ sở tài liệu “Tối ưu hoá trong kinh tế " mà tôi được Khoa Toán kinh tế giao cho biên soạn và tập bài giảng về“Tối ưu động trong phân tích kinh tế" để bổi dưỡng cho giáo viên kinh tế học của Đại học kinh tế quốc dân năm 2003 cũng như các bài giảng vể "Mô hình loán kinh tẽ” cho lớp cao học thí điểm của Đại học kinh tế quốc dân. Tuy nhiên cuốn sách này có mục tiêu rộng hơn, nó bao gồm việc giới thiệu phương pháp phân tích động và ứng dụng nên cả bài toắn biến phân, điều khiển tối ưu và quy hoạch động trong phân tích kinh tế đều được giới thiệu.

Chương I tập trung vào việc mô tả bản chất của tối ưu động và giới thiệu các mô hình tối ưu động thường gặp trong kinh tế như: các mô hình tăng trưởng kinh tế, mô hình tiêu dùng, mô hình đầu tư, lý thuvết cặp dầu tư động, mô hình tiết kiệm xã hội, mô hình người đại diện, các mô hình về phân tích chính sách tiền tệ, tài chính, mô hình tối ưu động của độc quyền, mô hình lựa chọn giữa lạm phát và thất nghiệp, các vấn đề về môi trường, khai thác tài nguyên, chính sách chống ô nhiễm, mô hình cân bằng tổng quát động, tiến bộ công nghệ...

Trong chương II chúng tôi giành cho việc giới thiệu phép tính biến phân và các ứng dụng cùa nó trong phân tích kinh tế.

Chương III giới thiệu về điều khiển tối ưu và ứng dụng của nó trong kinh tế nhằm cung cấp một công cụ hiện đại hơn phép tính biến phân dể có thể giải quyết những vấn đề kinh tế phức tạp hơn có liên quan . Chương IV giới thiệu quy hoạch động. Chương này chúng tôi không giới thiệu lại các phương pháp mà trong các cuốn sách hiện tại đang có mà trực tiếp giới thiệu cách thức ứng dụng nó trong lĩnh vực phân tích động các chính sách kinh tế. Chúng tôi dã cố gắng trình bày cách tiếp cận để phân tích động thông qua việc giới thiệu phép tính biến phàn, điều khiển tối ưu và quy hoạch động, phương pháp phàn tích những vấn đề kinh tế cụ thể dược trình bày qua các mô hình kinh tế. Tuy nhiên cần nhấn mạnh rằng bản thân lý thuyết phép tính biến phân, điều khiển tối ưu và quy hoạch động sâu sắc và phức tạp, nhưng vì mục đích cuốn sách là nhằm giúp cho các nhà kinh tế một công cụ để phân tích động cho nên không đòi hỏi trình bày phức tạp về mặt toán học mà cố gắng làm sao cho dễ đọc và dễ hiểu và gán được với các vấn đề kinh tế cụ thể.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ở sâu sắc tới PGS. TS. Nguyễn Văn Sinh, Người đã kiên trì, bỏ công ra đọc toàn bộ bản thảo, đã sửa chữa và đóng góp những ý kiến vô cùng quý giá cho cuốn sách này. Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS. Hoàng Đình Tuấn, PGS.TS. Nguyễn Quang Dong và tất cả các thầy cô ở khoa Toán kinh tế, ĐHKTQD đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu cho việc biên soạn cuốn sách này. Tôi rất cảm ơn đối với các bạn học viên cùa lớp bồi dưỡng kinh tế học của khoa Kinh tế học và học viên của lớp cao học thí điểm của trường ĐHKTQD vì những ý kiến đóng góp quý báu của các bạn.

Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ở các thầy các cô ờ khoa Kinh tế học, ĐHKTQD và tất cả bạn bè dã tạo điều kiện để tôi có thể hoàn thành công việc này.

Đây là cuốn sách dược biên soạn lần đầu tiên nên chắn chắn không khỏi có nhiều thiếu sốt mong độc giả không phải là thông cảm, bỏ qua mà là được chì bảo và phê phán./.

Tác giả

MỤC LỤC

Lời giới thiệu

Chương 1.Giới thiệu tối ưu động

Chương 2.Phéptính biến phân và ứng dụng trong kinh tế

Chương 3.Điều khiển tối ưu và ứng dụng trong kinh tế

Chương 4.Quy hoạch động

Tài liệu tham khảo

 

Đọc thêm

Bình luận

Đánh giá

0 đánh giá Tối ưu hóa động trong phân tích kinh tế